* माजी केंद्रीय मंत्री व पुण्याचे माजी खासदार सुरेश कलमाडी यांचे निधन
पुणे :
माजी केंद्रीय मंत्री आणि पुण्याचे माजी खासदार सुरेश कलमाडी यांचे आज पहाटे निधन झाले. त्यांच्या जाण्याने पुण्याच्या राजकीय, सामाजिक तसेच राष्ट्रीय पातळीवरील राजकारणातील एक प्रभावी आणि वादग्रस्त पर्व संपुष्टात आले आहे. धाडसी निर्णय, आक्रमक आंदोलनशैली आणि मोठ्या वादांनी भरलेली त्यांची कारकीर्द अनेक आठवणी जागवणारी ठरली आहे.
हवाई दलातील शौर्यपूर्ण प्रवास
राजकारणात येण्यापूर्वी सुरेश कलमाडी यांनी देशसेवेला प्राधान्य दिले होते. एनडीएमधून बाहेर पडल्यानंतर त्यांनी १९६० च्या दशकात भारतीय हवाई दलात पायलट म्हणून प्रवेश केला. १९६५ आणि १९७१ च्या भारत–पाकिस्तान युद्धांत त्यांनी सक्रिय सहभाग घेतला. तसेच मिझोराममधील बंडखोरांविरोधातील कारवाईत हवाई दलाच्या एअर स्ट्राइकमध्ये त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. या शौर्यपूर्ण कामगिरीमुळे ते जांबाज स्क्वॉड्रन लीडर म्हणून ओळखले जाऊ लागले. त्यांच्या नावावर पराक्रमाची अनेक पदके होती.
पुण्यातून राजकारणात प्रवेश
हवाई दलातून स्वेच्छानिवृत्ती घेतल्यानंतर कलमाडी पुण्यात परतले. समाजवादी नेते निळूभाऊ लिमये यांच्याकडून पुना कॉफी हाऊस खरेदी करून त्यांनी ते राजकीय चर्चांचे केंद्र बनवले. डेक्कन जिमखाना परिसरातील हे ठिकाण लवकरच नेते, कार्यकर्ते आणि विचारवंतांच्या बैठकीचे महत्त्वाचे ठिकाण झाले. याच काळात त्यांची ओळख नाना चुडासामा आणि तरुण नेते शरद पवार यांच्याशी झाली. पवारांच्या प्रोत्साहनातून त्यांनी युवक काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला आणि अल्पावधीतच पुणे युवक काँग्रेसचे अध्यक्षपद भूषवले.
आणीबाणीनंतरचा निर्णायक प्रसंग
आणीबाणीनंतरच्या अस्थिर राजकीय काळात, मोरारजी देसाई यांच्या नेतृत्वाखाली जनता पक्षाचे सरकार सत्तेत असताना काँग्रेस पक्ष मोठ्या संकटात होता. अनेक कार्यकर्ते पक्ष सोडून जात असताना कलमाडी आक्रमकपणे रस्त्यावर उतरले. मोरारजी देसाई पुण्यात आले असता टिळक रोडवरील आंदोलनादरम्यान घडलेला प्रसंग देशभर चर्चेचा ठरला. या घटनेमुळे कलमाडी रातोरात राष्ट्रीय पातळीवर ओळखले जाऊ लागले आणि काँग्रेस कार्यकर्त्यांमध्ये नवचैतन्य निर्माण झाले.
दिल्लीपर्यंत पोहोचलेले नाव
या आंदोलनाची दखल थेट दिल्लीतील काँग्रेस नेतृत्वाने घेतली. संजय गांधी यांच्या निकटवर्तीयांमध्ये कलमाडींचा समावेश झाला. त्यानंतर त्यांच्या राजकीय कारकीर्दीला वेग आला. पुढील काळात शरद पवारांनी काँग्रेस सोडली तेव्हा कलमाडी त्यांच्यासोबत गेले, मात्र काही काळानंतर त्यांनी पुन्हा काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला. खासदारकी आणि मंत्रीपद मिळवत त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण केली.
वाद आणि घसरण
मात्र, २०१० साली दिल्ली येथे झालेल्या कॉमनवेल्थ क्रीडा स्पर्धेच्या आयोजनातील कथित आर्थिक गैरव्यवहारामुळे त्यांच्या कारकीर्दीवर मोठे सावट आले. कोट्यवधी रुपयांच्या भ्रष्टाचाराच्या आरोपांमुळे त्यांना अटक झाली आणि तुरुंगवासही भोगावा लागला. एक विलक्षण योगायोग म्हणजे, ज्यांनी कधीकाळी सत्ताधाऱ्यांविरोधात आंदोलन करत इतिहास घडवला, त्यांच्यावरच २०११ मध्ये दिल्लीतील सीबीआय न्यायालयाबाहेर बूटफेक करण्यात आली.
एक वादग्रस्त पण प्रभावी अध्याय
सुरेश कलमाडी यांची कारकीर्द शौर्य, धाडस, राजकीय चढउतार आणि वादांनी भरलेली होती. त्यांच्या निधनाने पुणे आणि देशाच्या राजकारणातील एक महत्त्वाचा, तितकाच वादग्रस्त अध्याय कायमचा बंद झाला आहे.
